ÇAKMAK, el-Melikü’z-Zâhir

ÇAKMAK, el-Melikü’z-Zâhir

el-Melikü’z-Zâhir Ebû Saîd Seyfüddîn el-Alâî (ö. 857/1453)

Memlük sultanı (1438-1453).

Küçük yaşta Kafkasya’dan Mısır’a esir olarak getirildi. Sultan Berkuk’un hizmetinde bulunan kardeşi Kāsımî’nin ricası üzerine Berkuk’un aracılığıyla efendisi Alâ tarafından âzat edildi. Bir müddet sonra Berkuk’un muhafız birliğine katıldı. Sultan el-Melikü’n-Nâsır Ferec zamanında (1399-1412) sâkî ve emîr-i aşere olarak görev aldı. Kardeşinin bu sultana isyanı yüzünden hapis cezasına çarptırıldı ve onun zamanında devlet hizmetine alınmadı. el-Melikü’l-Müeyyed Seyfeddin zamanında (1412-1421) emîr-i aşere, emîr-i tablhâne ve hâzindâr-ı kebîr olarak hizmet etti. el-Melikü’z-Zâhir Seyfeddin Tatar’ın saltanatında (1421) emîr-i mie, mukaddem-i elf, el-Melikü’l-Eşref Seyfeddin Barsbay zamanında da (1422-1437) hâcibü’l-hüccâb oldu. Daha sonraki yıllarda emîr-i âhûr, emîr-i meclis, emîr-i silâh ve Atabegü’l-asâkir Barsbay’ın vasiyeti üzerine de oğlu el-Melikü’l-Azîz’in saltanatında (1437-1438) müdebbir-i memleke tayin edildi. Bu genç sultan zamanında bazı emîrler ve Eşrefiyye Memlükleri’ne rağmen Zâhiriyye, Nâsıriyye, Müeyyediyye ve Seyfiyye adlı Memlük grupları Çakmak’ı desteklediler ve onu saltanatı ele geçirmeye teşvik ettiler. Bunun üzerine Çakmak 1438 yılında el-Melikü’l-Azîz’i azlederek el-Melikü’z-Zâhir unvanıyla tahta çıktı. el-Melikü’l-Azîz bazı girişimlerde bulunduysa da başarılı olamadı ve İskenderiye’de gözetim altına alındı.

Sultan Çakmak, ilk zamanlarında bazı emîrler ve Eşrefiyye Memlükleri ile el-Melikü’l-Azîz taraftarı olan Dımaşk Valisi İnal ve Halep Valisi Tanrıvermiş’in isyanlarıyla uğraşmak zorunda kaldı. Sonunda onların mukavemetlerini kırarak adı geçen valileri ve diğer isyancıları idam ettirdi. 1439 yılından itibaren içeride duruma tamamen hâkim olan Çakmak dış siyasette de başarılı oldu. 1438’de Akkoyunlu, 1439’da Dulkadıroğulları ve Osmanlı, 1440’ta Timur ve 1450’de Karakoyunlu elçilerini hediyelerle karşılayarak bu devletlerle iyi münasebetler kurdu. Endülüs’teki müslümanlara istedikleri yardımı gönderdi (1440). Mısır’ın kuzey sahillerindeki korsanlığa engel olmak

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z