ÇARHACI

ÇARHACI

Osmanlı Devleti’nde ordunun öncü kuvvetini teşkil eden hafif süvari birliklerinden biri.

Farsça “tekerlek” anlamındaki çarha kelimesine Türkçe +cı ekinin eklenmesiyle türetilmiştir. Ancak kelime ile bu işi yapanlar arasında doğrudan doğruya ne gibi bir münasebet olduğu bilinmemektedir. Çarhacılar askerlerin en iyilerinden seçilir ve genellikle keşif hizmetlerinde kullanılırlardı. İlhanlı, Karakoyunlu ve Akkoyunlular’da bu birliğe mangalay (mankalay) veya talîa denirdi. Memlükler’de ise öncü kuvvetlerine câliş yahut keşşâf adı verilirdi. Osmanlılar’da sayıları 4-5000 civarında olan bu atlılar, asıl ordunun 7-8 fersah önünden giderler ve çarhacıbaşı denilen bir kumandanın emri altında bulunurlardı. Orduda Moldavyalı, Ulah ve Tatar askerleri gibi yardımcı kuvvetler varsa bunlar çarhacıların da önünde giderler ve etrafı talan ederlerdi. Çarhacıların yaptığı tâlime çarha, savaşlarına çarha cengi, bu savaşlarda kullanılan topa da çarha topu adı verilirdi. XIX. yüzyılda da varlığını koruyan

çarhacılar daha sonra ortadan kaldırılmıştır.

BİBLİYOGRAFYA:

Kamûs-ı Türkî, s. 509; Tursun Bey, Târîh-i Ebü’l-Feth (nşr. Mertol Tulum), İstanbul 1977, s. 50, 96, 127, 165; İbn Kemal, Tevârîh-i Âl-i Osmân, I. Defter, s. 151; Mehmed Zaîm, Târih, Nuruosmaniye Ktp., nr. 3270, vr. 226ª; Selânikî, Târih (İpşirli), I, 401; Vâsıf, Târih (İlgürel), s. 69; Marsigli, Osmanlı İmparatorluğunun Askerî Vaziyeti, s. 222-223; Uzunçarşılı, Anadolu Beylikleri, s. 203; a.mlf., Kapukulu Ocakları, I, 600; II, 256, 261, 263-264; Pakalın, I, 326.

Abdülkadir Özcan

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z