HASAN et-TÛLÛNÎ

HASAN et-TÛLÛNÎ

(حسن الطولوني)

Bedrüddîn Hasen b. Hüseyn b. Ahmed et-Tûlûnî el-Hanefî (ö. 923/1517)

Mısır Burcî Memlükleri’nin son döneminde yaşayan mimarbaşı ve âlim.

836 (1432-33) yılında Kahire’de doğdu. Pek çok mimar ve âlimin yetiştiği bir aileye mensup olup İbnü’t-Tûlûnî diye tanınmıştır. Annesinin babası, Kahire’ye Anadolu’dan göç etmiş ve ilmiyle kısa sürede Mısır’da ün kazanmış olan Kādılkudât Ebü’s-Senâ Cemâleddin Mahmûd b. Muhammed el-Kayserî el-Acemî’dir. Dedesi Şehâbeddin Ahmed ile onun babası da Kahire’nin ünlü mimarlarındandı.

Küçük yaştan itibaren iyi bir eğitim alan Hasan et-Tûlûnî, aralarında Emînüddin el-Aksarâyî ve Zeynüddin İbn Kutluboğa’nın da bulunduğu birçok hocadan ilim tahsil etti; ünlü tarihçi Muhammed b. Abdurrahman es-Sehâvî’nin derslerine devam ederek icâzet aldı. Daha sonra aile mesleği mimarlığa yönelen Hasan et-Tûlûnî meslektaşları arasında kısa zamanda temayüz etti. Memlük Sultanı el-Melikü’l-Eşref İnal’ın gözdesi oldu ve onun tarafından mahmilin Mekke’ye ulaştırılmasıyla görevlendirildi. Mimarlık alanında gösterdiği başarılarından dolayı

Rebîülevvel 857 (Mart 1453) tarihinde genç yaşta “muallimü’l-muallimîn” veya “muallimü’l-mi‘mâriyye” unvanlarıyla mimarbaşılık görevine tayin edildi.

Birkaç defa bu görevden alınıp tekrar iade edilen Hasan et-Tûlûnî 898 (1493) yılında hacca gitti. 908’de (1502) yeniden mimarbaşılığa getirildi. Pek çok mimari yapıya damgasını vuran Tûlûnî hayatının son yıllarında gözlerini kaybetti ve Muharrem 923’te (Şubat 1517) Kahire’de öldü. En önemli imar faaliyetleri arasında şunlar sayılabilir: Kahire’de Hoşkadem Türbesi’nin inşası (Mayer, s. 65), yine Kahire’de Câmiu’l-Kal‘a ve müştemilâtının onarımı (Safer 876/Ağustos 1471), Nil nehri üzerindeki Cezîretürravza’da bulunan Câmiu’r-Ravza ile Câmiu’s-Sultân’ın yenilenmesi (Rebîülâhir 886-Receb 896/Haziran 1481-Mayıs 1491).

Hasan et-Tûlûnî Cezîretürravza’da Nil nehrinin sularını ölçmek için yapılmış olan, fakat harap durumda bulunan “mikyâsü’n-Nîl”i 872-873 (1467-1468) yıllarında restore ederek çalışır hale getirmiş (Behrens-Abouseif, s. 51), burada Nil nehrinin sularını bahçelere akıtmak amacıyla yapılan ve hayvan gücüyle döndürülen su dolabını onarmıştır. Ayrıca Nil kıyısındaki Ebü’l-Müneccâ Kanalı üzerinde yapılan köprüyü (Kanâtîru Benî Müneccâ) Cemâziyelâhir 892’de (Haziran 1487) restore etmiştir (Creswell, The Muslim Architecture of Egypt, II, 142, 149).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z