HASAN PAŞA, Niksârî

HASAN PAŞA, Niksârî

(ö. 827/1424)

Osmanlı veziri ve Arap dili âlimi.

750 (1349) yılı civarında doğduğu tahmin edilmektedir. Kendisine “paşa” lakabı, Türkmenler’de âdet olduğu üzere babasının en büyük oğlu olması sebebiyle verilmiştir. Babası, I. Murad devri âlimlerinden Afyonkarahisarlı Kara Hoca diye meşhur Alâeddin Ali Esved’dir. Niksârî nisbesini ya burada doğduğu veya bir süre bu şehirde yaşadığı için almış olmalıdır.

Yıldırım Bayezid, Çelebi Mehmed ve I. Murad dönemlerinin önemli bir şahsiyeti olan Hasan Paşa, çocukluk yıllarını babasının uzun süre müderrislik yaptığı İznik’te geçirdi. Burada babasından nahiv dersleri aldıktan sonra Aksaray Zincirli Medresesi’nde müderris olan babasının hocası Cemâleddin Aksarâyî’nin yanına gitti. Âlî Mustafa Efendi’nin Künhü’l-ahbâr’daki ifadesine göre (vr. 30b) Hasan Paşa, bir süre beraber olduğu talebelik arkadaşı Molla Şemseddin Fenârî’den de istifade etmiştir.

Hasan Paşa, hayatının büyük bir kısmını müderrislik yaparak ve içlerinde Kutbüddin İznikî gibi âlimlerin bulunduğu birçok talebe yetiştirerek geçirdi. Ancak son yıllarında kazaskerlik (826/1422) ve vezirlik gibi bazı görevler üstlendi. Hoca Sâdeddin Efendi, Ankara Savaşı’na (1402) katılan Osmanlı emîrleri arasında Hasan Paşa’nın adını da sayar (Tâcü’t-tevârîh, I, 169). Ancak bu bilginin doğruluğu başka kaynaklarla teyit edilememektedir. Bursa’da eskiden beri adına bir cami ve medrese bulunduğuna göre uzun süre burada ikamet ettiği ve görev yaptığı söylenebilir. Âşıkpaşazâde vezirler hakkında bilgi verirken Hasan Paşa’nın da adını kaydederek onun Bursa’da bir kervansaray yaptırdığını ve bunun yarı hissesini

Medine vakfına tahsis ettiğini, sonradan oğullarının fakirleştiğini söyler (Târih, s. 190).

Bazı araştırmacılar, Hasan Paşa adına inşa edilen cami ve medresenin Edirne’de olduğuna işaret ederek iki Hasan Paşa’yı birbirine karıştırmışlardır. Ancak kaynaklarda yer alan, “Kara Hasan Paşa mescidi, medresesi ve mektebi eski Gemlik yolu üzerindeki Deveciler Kabristanı’ndaydı. Burayı yaptıran Molla Alâeddin Ali Esved’in oğlu ulemâdan Kara Hasan Paşa’dır” ifadesi (meselâ bk. Ayverdi, s. 297), Edirne’deki Hasan Paşa ile Bursa’daki Hasan Paşa’nın ayrı kişiler olduğunu ortaya koymaktadır. Öte yandan Edirne’deki Hasan Paşa’nın mezar taşında “Hasan Paşa İbnü’l-Emîr el-a‘zam ve’l-vezîr el-ekrem” ibaresi yazılıdır. Halbuki Niksârî nisbesini taşıyan Hasan Paşa’nın babasının adı Ali’dir.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z