HAŞEBİYYE

HAŞEBİYYE

(الخشبيّة)

Hz. Hüseyin’in intikamını almak için isyan eden Muhtâr es-Sekafî’nin ordusundaki bir grup mevâlîye verilen ad.

Sözlükte “odun ve sopa” anlamına gelen haşebin nisbet isminin (haşebî) çoğulu olan haşebiyye, ilk defa Muhtâr es-Sekafî’nin isyanı sırasında ordusunun büyük çoğunluğunu teşkil eden, silâhları sopadan ibaret Kûfe mevâlîsi hakkında aşağılayıcı bir tabir olarak kullanılmış (İbn Kuteybe, s. 622; İbn Rüste, VII, 218), daha sonra bunun yerini Keysâniyye, Muhtâriyye ve Hüseyniyye isimleri almıştır.

Muhtâr’ın veya onun İbrâhim b. Eşter gibi kumandanlarının emrinde savaşan mevâlînin çoğu kendilerini kılıçla donatamayacak derecede fakirdi. Nitekim A‘şâ Hemdân, Muhtâr’ı mağlûp eden Basralılar’a, sopadan başka silâhı bulunmayan kimselerle uğraşarak elde ettikleri şerefin pek de önemli olmadığını söylemişti. Muhtâr’a karşı savaşan Mühelleb b. Ebû Sufre de Haşebîler’in eline geçen Nusaybin’i kuşattığı zaman halka hitaben, “Bu insanlar sizi korkutmasın. Onlar sadece köledir ve ellerinde de sopadan başka bir şey yoktur” demişti (Taberî, II, 684). Taberî’nin verdiği bilgiye göre Abdullah b. Zübeyr, Muhtâr es-Sekafî’nin Kûfe’yi ele geçirmesi ve taraftarlarının halife olarak Muhammed b. Hanefiyye’nin adını telaffuz etmeye başlamaları üzerine telâşa kapılarak İbnü’l-Hanefiyye’yi ve beraberindeki aile mensuplarını, kendisine biat etmeye zorlamak için 685 yılında Mekke’de Zemzem Kuyusu civarına hapsetmişti. İbnü’l-Hanefiyye’nin kendisine gizlice yazdığı mektuptan durumu öğrenen Muhtâr, onu kurtarmak üzere Ebû Abdullah el-Cedelî kumandasında 150 kişilik bir süvari birliğini Mekke’ye gönderdi. Mescid-i Harâm’a giren birlik, İbnü’z-Zübeyr’in biat etmemeleri halinde ateşe vermek üzere etrafını odunlarla çevirdiği evin kapısını kırarak İbnü’l-Hanefiyye’yi ve beraberindekileri kurtardı. İbnü’l-Hanefiyye’nin Mescid-i Harâm’da kılıç kullanarak savaşmanın câiz olmadığını söylemesi üzerine Muhtâr’a bağlı bu kuvvetler Mekke’den çıkarken “kâfir-kûbât” denilen kısa sopaları silâh olarak kullandılar (a.g.e., II, 694). Şîa’nın bir bölümünün Haşebiyye adıyla anıldığını belirten İbnü’l-Esîr de bunların Muhtâr es-Sekafî’nin mensupları olduğunu söyler (en-Nihâye, “ħşb” md.).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z