PORSUK

PORSUK

Baba, oğul, torun üç Selçuklu kumandanı.

451’de (1059) Tuğrul Bey’in Bağdat şahneliğine getirdiği Porsuk (Bursuk) (İbnü’l-Esîr, X, 9) 455’te (1063) hâcib tayin edildi. Ertesi yıl Sultan Alparslan tarafından tâbi devletlerden vergi tahsil etmekle görevlendirildi. Malazgirt Muharebesi’ne katıldığı rivayet edilirse de bu rivayet şüpheyle karşılanmıştır. 470’te (1077) Sultan Melikşah onu Anadolu’nun fethine memur etti. Emîr Porsuk’un, Rumlar’ı Büyük Selçuklu Devleti’ne 300.000 dinar haraç, bizzat imparatoru da 30.000 dinar cizye vermeye mecbur ettiği belirtilir (Bündârî, s. 69). Porsuk’un 471’de (1078) Sultan Melikşah’ın emriyle Kutalmışoğulları arasındaki mücadeleye karıştığı, Süleyman Şah ile iş birliği yaparak Mansûr’u bertaraf etmeyi başardığı, diğer bir rivayette ise Süleyman Şah ile Mansûr’un Bizans tahtına çıkmasında önemli rol oynadıkları İmparator Botaneiates ile ittifak yaptıkları, bundan dolayı başarılı olamadığı, hatta Türkmenler’in Süleyman Şah’ın etrafında toplanmasıyla onun daha da güçlenmesine sebep olduğu kaydedilmektedir (Ebü’l-Ferec, I, 328-329). Bu konuyla ilgili olarak kaynaklarda çok farklı rivayetler mevcuttur (Kafesoğlu, s. 105-106; Turan, s. 58 vd.). Sultan Melikşah, 477’de (1084-85) Musul’da bulunduğu sırada kardeşi Şihâbüddevle Tekiş’in Horasan’da isyan ettiğini öğrenip isyanı bastırmak için yola çıktığında yanındaki kumandanları arasında Porsuk da vardı (Yinanç, s. 145-146). Anadolu Selçuklu Sultanı Süleyman Şah’ın 18 Safer 479’da (4 Haziran 1086) ölümü üzerine Sultan Melikşah’ın 479 Cemâziyelâhirinde (Eylül-Ekim 1086) İsfahan’dan Halep’e sevkettiği ordunun öncü birliklerinin başında Porsuk da bulunuyordu. Süleyman Şah’ın İznik’te yerine vekil bıraktığı Ebü’l-Kāsım kendisini hükümdar olarak tanıması için Melikşah’a başvurdu. Sultan Melikşah, Ebü’l-Kāsım’ın isteğini reddetti ve Emîr Porsuk’u ikinci defa 50.000 kişilik (Komnena, s. 197) bir ordunun başında Anadolu’ya gönderdi (en erken Muharrem 480 / Nisan 1087). Porsuk, Anadolu Selçuklu Devleti’nin başşehri İznik’i üç ay kuşattıysa da Bizans İmparatoru Aleksios Komnenos’tan yardım gören Ebü’l-Kāsım karşısında bir sonuç alamadı. Ardından Sultan Melikşah onu geri çağırıp Urfa Emîri Bozan’ı İznik’e yolladı. Porsuk, Sultan Berkyaruk’un amcası Tutuş ile yaptığı taht kavgaları sırasında Berkyaruk’u destekledi. Berkyaruk, Tutuş’un güçlü ordusu karşısında mağlûp olunca 487 Şevvalinde (Ekim-Kasım 1094) onunla birlikte Sultan Mahmûd b. Melikşah’ın hâkimiyetindeki İsfahan’a sığındı (İbnü’l-Esîr, X, 234). Bağdat’taki ilk Selçuklu şahnesi olan Porsuk (a.g.e., X, 271) 490 Ramazanında (Ağustos 1097) bir bâtınî fedaisi tarafından öldürüldü. Oğullarından Akböri ile Zengî, Bâtınîler’i Porsuk’u öldürmeye azmettiren kişinin Vezir Mecdülmülk Ebü’l-Fazl Es‘ad b. Muhammed olduğunu ileri sürerek Berkyaruk’un saflarından ayrıldılar (a.g.e., X, 279) ve sultandan Vezir Mecdülmülk’ü kendilerine teslim etmesini istediler. Sultan da vezirini onlara teslim etmek zorunda kaldı. Bu durum Porsuk’un oğullarının ordu içindeki gücünü göstermektedir.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z