ZÜBEYD (Benî Zübeyd)

ZÜBEYD (Benî Zübeyd)

(بنو زبيد)

Kahtânîler’e mensup Yemenli bir Arap kabilesi.

Benî Mezhic’in kollarından birini teşkil eden kabileye adını veren Zübeyd’in şeceresi Zübeyd (Münebbihü’l-ekber) b. Sa‘b b. Sa‘dü’l-Aşîre b. Mâlik (Mezhic) b. Üded b. Zeyd b. Yeşcüb b. Arîb b. Zeyd b. Kehlân b. Sebe’ (Abdüşems) b. Yeşcüb b. Ya‘rub b. Kahtân şeklindedir. Zübeyd b. Sa‘b’ın Rebîa ve Hâris adlı iki oğlu vardı. Kabilenin soyu Rebîa ile (Zübeydü’l-asgar) onun iki oğlu Mâzin ve Hâris yoluyla devam etmiştir. Hem yerleşik hem bedevî hayat süren Benî Zübeyd’in yerleşim alanları içinde Yemen ve çevresindeki Fergan, Sâze, Rayeme, Teslîs ve Terc sayılabilir. Yâkūt el-Hamevî Yemen’deki Fean, Usm, Enseb, Mesve ve Heyve’nin Zübeyd kabilesinin kaleleri

olduğunu zikreder (MuǾcemü’l-büldân, I, 265; III, 115; IV, 128, 268; V, 55, 422). Arim selinden sonra Arap yarımadasına dağılan Benî Zübeyd ile diğer Arap kabileleri arasında mücadelelere sıkça rastlanır. Câhiliye döneminde Cerm b. Rabbân’la ittifak kuran Benî Zübeyd ile (Bekrî, I, 41-42) Hâris b. Kâ‘b’ın kollarından Benî Ziyâd arasında cereyan eden Yevmü’l-Erneb adıyla meşhur savaş şiirlere konu olmuştur (Taberî, V, 466). Aynı şekilde neşet ettikleri Benî Mezhic ile birlikte Âmir b. Sa‘saa kabilesiyle yaptıkları Feyfürrîh savaşı da kabile tarihlerinde önemli bir yer işgal etmiş, bu da şiirlere yansımıştır (Bekrî, III, 1038).

Araplar’ın meşhur putlarından Zülhalesa’ya tapan ve Hums’a dahil kabileler arasında yer alan Benî Zübeyd mensuplarının İslâm öncesinde Mekke ile ticarî ve dinî ilişkileri vardı. Hilfü’l-fudûl topluluğunun kurulmasında Zübeyd kabilesi mensuplarının uğradığı haksızlıklar büyük rol oynadı. Câhiliye döneminde Kureyş’in kollarından Benî Sehm’in müttefiki olan ve ilk Habeşistan hicretine katılan Mahmiye b. Cez’ gibi İslâmiyet’e erken girenler varsa da kaynaklarda hakkında çeşitli rivayetlerin bulunduğu Benî Zübeyd’in Müslümanlığı kabul etmesi Medine döneminde gerçekleşti. Zübeyd kabilesinin reisi Muhadramûn şairlerinden Amr b. Ma‘dîkerib, Mezhic’in diğer kolu Benî Murâd’ın ileri gelenlerinden Kays b. Mekşûh’a Hz. Muhammed’in nübüvvet haberini araştırmasını ve doğru olduğu takdirde toplu halde İslâm’a girmeyi teklif etti. Kays’ın bu teklifi kabul etmemesi üzerine Amr, kabilesinden on kişi ile beraber 10 (631) yılında Medine’ye gitti ve Sa‘d b. Ubâde’nin evinde misafir kaldı. Hz. Peygamber’le görüşen Amr b. Ma‘dîkerib ile beraberindekiler İslâmiyet’i kabul ettiler ve şehirde birkaç gün kaldıktan sonra kendilerine verilen hediyelerle birlikte yurtlarına döndüler. Amr, Medine’den dönerken kabilesinin reisi olarak kaldı, ardından, daha önce Müslümanlığı benimseyen ve Zübeyd kabilesinin de yaşadığı bölgeye vali tayin edilen Ferve b. Müseyk’e bağlandı (İbn Sa‘d, I, 248; Taberî, III, 132). Diğer bir rivayete göre ise Resûl-i Ekrem, 10 (631) yılında Medine’ye gelip İslâmiyet’i kabul eden Yemen’in Benî Murâd kabilesi reisi Ferve b. Müseyk’in geri dönmesi sırasında onunla birlikte Hâlid b. Saîd b. Âs’ı Yemen bölgesine zekât âmilliği göreviyle yolladı. Hâlid, yolda Amr b. Ma‘dîkerib’in adamlarından bir grupla karşılaşarak onlarla mücadeleye girişti. Hâlid’in, Amr’ın karısını ve Zübeyd kabilesinden bazı kimseleri esir alması üzerine Amr ondan esirleri geri vermesini istedi ve İslâmiyet’i kabul edeceklerini bildirdi. Hâlid buna rıza gösterince onlar da müslüman oldular.

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z