ZÜBEYDÎ, Ebû Bekir

ZÜBEYDÎ, Ebû Bekir

(أبو بكر الزبيدي)

Ebû Bekr Muhammed b. el-Hasen b. Abdillâh b. Mezhic ez-Zübeydî

(ö. 379/989)

Endülüslü Arap dili ve edebiyatı âlimi.

316 (928) yılında İşbîliye’de (Sevilla) doğdu, burada yetişti ve burada meşhur oldu. Yemen’in büyük kabilelerinden Zübeyd’e mensuptur. Dedeleri Yemen’den Humus’a, oradan da İşbîliye’ye hicret etmiştir. Zübeydî, Arap dili ve edebiyatı alanında ismini duyurunca Endülüs Emevî Halifesi II. Hakem tarafından hilâfet merkezi Kurtuba’ya (Cordoba) davet edildi. Burada halifenin oğlu veliaht II. Hişâm’ın özel hocalığını yaptı, bu vesileyle büyük imkânlara kavuştu. Ayrıca ilmini geliştirmek için uygun bir ortam buldu. Kendisinden lugat ve şiir konularında faydalandığı dönemin otoritesi Ebû Ali el-Kālî başta olmak üzere muhaddis Kāsım b. Asbağ, Ahmed b. Saîd b. Hazm es-Sadefî’den; nahiv âlimi Muhammed b. Yahyâ er-Rebâhî, Saîd b. Fahlûn b. Saîd ile kendi babasının talebeleri olan İbnü’l-Bâcî el-İşbîlî (Abdullah b. Muhammed b. Ali b. Şerîa) ve İbnü’l-Kūtıyye el-İşbîlî’den yararlandı. Aralarında büyük lugat âlimi İbn Sîde’nin babası İsmâil b. Sîde, Arap dili ve edebiyatı âlimi Vezir İbn Ebû Ubeyde (Hassân b. Mâlik), Ubâde b. Mâüssemâ, Vezir İflîlî (İbnü’l-İflîlî), lugat âlimi Temmâm b. Gālib (İbnü’t-Teyyân) ve kendi oğulları Ebü’l-Kāsım Ahmed ile Ebü’l-Velîd Muhammed’in bulunduğu öğrenciler yetiştirdi. II. Hakem’in vefatı üzerine (366/976) yerine geçen oğlu II. Hişâm, Zübeydî’yi Kurtuba kadılığına tayin etti, ardından emniyet güçlerinin (şurta) başına getirdi. Daha sonra memleket özlemi çektiği için İşbîliye kadılığına gönderdiği Zübeydî 1 Cemâziyelâhir 379 (6 Eylül 989) tarihinde bu görevde iken vefat etti. Yöneticiler ve ilim adamlarıyla yakın ilişki kuran Zübeydî, zamanında ilmî meselelerin çözümü hususunda kendisine başvurulan bir kişi olmuş, Endülüs’te IV. (X.) yüzyılın en büyük dil bilginlerinden kabul edilmiştir. Müstakil bir divanı bulunmamakla birlikte kaynaklarda şiirlerinden örneklere yer verilmiştir (Seâlibî, II, 71-72).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z