ZÜHEYR b. EBÛ SÜLMÂ

ZÜHEYR b. EBÛ SÜLMÂ

(زهير بن أبي سلمى)

Ebû Sülmâ (Ebû Büceyr) Züheyr b. Ebî Sülmâ (Rebîa) b. Riyâh el-Müzenî

(ö. 609 [?])

Muallaka şairi.

Milâttan sonra 520 yılı civarında Necid’de Kasîm bölgesinin kuzeybatısındaki Hâcir’de Abdullah b. Gatafân kabilesi içinde doğdu ve burada yaşadı. Züheyr ismi

“zehr” (çiçek) veya “ezher”in (beyaz, parlak) ism-i tasgīridir. Babası Ebû Sülmâ Rebîa tarafından Müzeyne kabilesine mensuptu. Annesi Gatafân’ın kollarından Benî Mürre’dendi. Müzeyne, Benî Mürre ve Benî Abdullah b. Gatafân Necid’de, Medine’nin doğusuna düşen Hâcir’de yaşayan komşu kabilelerdi. Züheyr’in babası, Benî Mürre şairlerinden Beşâme b. Gadîr’in kız kardeşiyle evlenmişti ve onlarla birlikte yaşıyordu. Ganimet dağıtımına itiraz ederek kabilesinden ayrılan Züheyr şiirlerinin hiçbirinde Müzeyne’deki ecdadına atıfta bulunmaz (İbn Kuteybe, I, 137). Babasının erken yaşta ölmesi üzerine annesi şair Evs b. Hacer’le evlenince Züheyr ile kardeşleri Evs, Hansâ ve Sülmâ’yı dayıları Beşâme b. Gadîr himayesine aldı. Züheyr önce MuǾallaķa’sının nesîb kısmında kendisine hitap ettiği Ümmü Evfâ ile evlendi, ondan olan çocukları küçük yaşta öldü. İkinci evliliğini yaptığı Benî Sühaym’dan Kebşe bint Ammâr’dan birer şair olan Kâ‘b ile Büceyr ve nazar değmesi yüzünden genç yaşta attan düşerek ölen Sâlim ile (Ebü’l-Ferec el-İsfahânî, X, 460) Vebere adlı bir kızı oldu (Sa‘leb, Şerĥu ŞiǾri Züheyr b. Ebî Sülmâ, s. 313, 326, 335, 345).

Züheyr, Hâris b. Verkā es-Saydâvî, Herim b. Sinân ile yeğeni olan sahâbî Hâris b. Avf gibi önemli kişiler ve dayısı Beşâme b. Gadîr, Nâbiga ez-Zübyânî, Zeydülhayl ile (Zeydü’l-Hayr) oğlu Kâ‘b b. Züheyr gibi önemli şairler ve çeşitli kabilelerle münasebet kurdu; Tufeyl el-Ganevî’nin ve üvey babası Evs b. Hacer’in râvisi oldu. Ahlâkı ve barış severliğiyle tanınan Züheyr, Benî Uleym ve Benî Abdullah’ı hicvetti; Benî Temîm ile Benî Süleym’in, anne tarafından kabilesi Gatafân’a baskın yapacaklarını öğrenince bundan vazgeçmeleri için onlara ihtar mahiyetinde birer şiir yazdı (a.g.e., s. 184 vd., 213 vd.). Züheyr, kardeş kabileler olan Abs ve Zübyân arasında uzun zamandan beri süregelen Dâhis ve Gabrâ savaşlarına son vermek için, ölenlerin diyetlerini üstlenen Benî Mürre reislerinden Herim b. Sinân ile onun amcazadesi Hâris b. Avf hakkında methiyeler kaleme aldı. MuǾallaķa’sını bu savaşların sonunda yazan Züheyr 47. beytinde o sırada seksen yaşında olduğunu belirtti, ayrıca burada Hîre’nin (Lahmîler) hükümdarı Nu‘mân b. Münzir’in 602 yılında meydana gelen düşüşüne de işaret etti (EI2 [İng.], XI, 557).

Share on FacebookTweet about this on TwitterShare on Google+Email this to someonePaylaş..
.
24 Şubat 2014

A - B - C - Ç - D - E - F - G - H - I - İ - J - K - L - M - N - O - Ö - P - R - Ş - S - T - U - Ü - V - Y - Z